आन्तरिक पर्यटकका लागि पनि प्याकेज

नया पत्रिका
काठमाडौं, २४ जेठ
पर्यटन वर्ष सफल बनाउने उद्देश्यले आन्तरिक पर्यटनलाई प्राथमिकता दिन टुर तथा ट्राभल एजेन्सीले आन्तरिक पर्यटकका लागि प्याकेज ल्याउन थालेका छन् । आन्तरिक पर्यटनमा सम्भावना देखेपछि एजेन्सीले प्याकेज बनाउन थालेका हुन् ।
आन्तरिक पर्यटकका लागि प्याकेज बनाउने एजेन्सी निकै कम छन् । नेपालीमा घुम्ने प्रवृत्ति बढे पनि धेरै खर्च गर्न सक्ने क्षमताका आन्तरिक पर्यटक नभएको ट्राभल एजेन्सी सञ्चालक बताउछन् । इमेरी ट्राभल्सका प्रबन्ध–निर्देशक प्रमोद श्रेष्ठले आन्तरिक पर्यटकले पनि खर्च गर्दै आएको बताए । ‘धेरै नेपाली वर्षमा एक–दुईपल्ट विदेश घुम्न जान्छन्, स्वदेशमा घुम्न नसक्ने भन्ने नै हुदैन,’ श्रेष्ठ भन्छन् ।
पर्यटन वर्षलाई लक्षित गरी इमेरीले नेपालका सबै पर्यटकीय गन्तव्यका लागि ३ सय ९९ रुपैया“को प्याकेज ल्याएको छ । प्याकेजमा एक रात बस्न, खान र बिहानको ब्रेकफास्ट समावेश हुनेछ । विद्यार्थी र युवा समूहलाई लक्षित गरी जनवरी १ देखि २२ वटा आन्तरिक गन्तव्यका लागि प्याकेज ल्याइएको प्रबन्ध निर्देशक श्रेष्ठले जानकारी दिए । प्याकेजमा पोखरा, चितवन, इलाम, धरान, नगरकोट, जिरी, जोमसोमलगायत पर्यटकीय गन्तव्य समावेश छन् । प्याकेजका लागि न्यूनतम १५ जनाभन्दा बढीकोे समूह हुनुपर्नेछ । त्यस्तै, कम्पनीले राराका लागि एक साताको प्याकेज ल्याएको छ । १२ हजार रुपैया“को प्याकेज हालसम्मकै सबैभन्दा सस्तो भएको दाबी कम्पनीको छ ।
सन् १९९८ देखि इमेरीले आन्तरिक पर्यटक प्रवद्र्धनका लागि नेपालका कुनै पनि पर्यटकीय गन्तव्यमा प्रतिव्यक्ति ५ सय ९९ रुपैयामै प्याकेज उपलब्ध गराउ“दै आएको छ । आन्तरिक पर्यटनलाई संस्थागत गर्न सकिए नेपालमा आन्तरिक पर्यटक संख्या उल्लेख्य बढ्ने विश्वास श्रेष्ठको छ ।
पर्यटन वर्ष सुरु भएलगत्तै मुलुकभर हुने महोत्सवमा पनि प्याकेज बन्न थालेका छन् । महोत्सव प्रवद्र्धन गर्ने नेपाल पर्यटन बोर्डले आयोजकलाई पर्यटन वर्षभरि स्थान परिचय समेटिएको ब्रोसरसहित प्याकेज बनाउन आग्रह गरेको छ । बोर्डले सहयोग गर्ने भएपछि प्याकेज बनाउने क्रम बढेको छ । आन्तरिक पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि महोत्सव आयोजकले सम्बन्धित क्षेत्रका टुर तथा ट्राभल व्यवसायीको सहकार्यमा २ रात ३ दिनदेखि स्थानअनुसार तीन सातासम्मका प्याकेज बनाउन थालेका छन् ।
प्याकेज व्यवस्थाबाट स्थानीयस्तरमा आर्थिक लाभ हुने बोर्डको भनाइ छ । ‘प्याकेजले स्थानीय गन्तव्यकोे प्रवद्र्धनमा पनि सहयोग पुग्छ र व्यवस्थित घुमाइ सुरु हुन्छ,’ बोर्डका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत प्रचण्डमान श्रेष्ठले भने । स्थानीय स्रोत–साधन परिचालनका साथै स्थानीयस्तरमा रोजगारीको अवसर सिर्जना गर्न आन्तरिक पर्यटन महŒवपूर्ण हुने श्रेष्ठको तर्क छ ।
महोत्सवबाट ग्रामीण क्षेत्रमा आय वृद्धि हुनुका साथै गन्तव्य पहिचान गर्न सहयोग पुग्ने भन्दै बोर्डले प्रवद्र्धनात्मक सहयोग गर्दै आएको छ । बोर्डले महोत्सवको प्रकृति हेरी २० हजारदेखि ४ लाख रुपैया“सम्मको प्रवद्र्धनात्मक सहयोग गर्दै आएको छ । बोर्डले आन्तरिक पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि चालू आवमा ८८ लाख रुपैया छुट्याएको छ । यो वर्ष मात्र २ सयभन्दा बढी महोत्सव भएको बोर्डले जनाएको छ ।
राजधानीबाहिरका केही होटलले समेत आन्तरिक पर्यटकका लागि प्याकेज सञ्चालन गरेका छन् । होटलले विदेशी पर्यटक कम आउने अफ सिजनलाई लक्षित गरी प्याकेज ल्याउने गरेका हुन् । त्यस्ता प्याकेज सञ्चालन गर्नेमा पोखरा, नगरकोट र धुलिखेलका होटल बढी छन् । उनीहरूले राजधानीमा कर्पोरेट कार्यालय स्थापना गरी प्याकेज बेच्दै आएका छन् ।
होटलले सञ्चालन गर्ने प्याकेजलाई लिएर ट्राभल एजेन्सी र होटलबीच विवाद हु“दै आएको छ । ट्राभल एजेन्सीले प्याकेज सञ्चालन गर्ने अधिकार होटललाई नभएको बताउ“दै आएका छन् भने एजेन्सीले प्याकेज नल्याएपछि सक्रिय हुनुपरेको होटल सञ्चालकको भनाइ छ ।
ट्राभल तथा टुर व्यवसायीको छाता संगठन नेपाल एसोसिएसन अफ टुर्स एन्ड ट्राभल एजेन्ट्स (नाटा) ले हालसम्म आन्तरिक पर्यटकका लागि प्याकेज तयार गर्ने योजना बनाएको छैन । टुर प्याकेज बनाउने काममा नाटाको योगदान नहुने अध्यक्ष अर्जुन शर्माले बताए । ‘व्यवसायीले प्याकेज बनाएर बेच्छन्, तर बजार बिग्रिने र कपी हुने कारणले सार्वजनिक गर्दैनन्,’ शर्माले भने । पर्यटकीय उत्पादन बेच्ने र किन्नेबीच समन्वय नभएकाले आन्तरिक पर्यटन फस्टाउन नसकेको उनको भनाइ छ । प्याकेज बनाउन सम्भाव्यता अध्ययन गर्नुपर्ने र कतिपय अवस्थामा महगो हुने भएकाले व्यवसायीले जोखिम लिन नचाहने उनको तर्क छ ।
महोत्सव आयोजकले व्यवसायीसग समन्वय नगर्ने भएकाले प्याकेजमा ध्यान नगएको भन्दै महोत्सवसगै आन्तरिक पर्यटकका लागि प्याकेज बनाउन आग्रह गरिएको नाटाले जनाएको छ । आयोजकले प्याकेजका लागि नाटासग हालसम्म प्याकेज बनाउन समन्वय गरेका छैनन् । नया गन्तव्य स्थापित गर्न स्थानीय समुदाय तथा सरकारको सहभागिता महŒवपूर्ण हुने भएकाले पूर्वाधारमा लगानी नगरेसम्म प्याकेज बनाउन नसकिने व्यवसायीको भनाइ छ ।
पर्यटन नीति २०६५ मा आन्तरिक पर्यटकलाई भ्रमणमा प्रोत्साहित गरिने र निजी क्षेत्रको समन्वयमा पर्यटकीय प्याकेज विकास गरिने उल्लेख छ । त्यस्तै, नीतिले पहिलोपटक मुलुकको एक ठाउबाट अर्को ठाउमा यात्रा गर्ने नेपाली नागरिकलाई पनि आन्तरिक पर्यटकका रूपमा मान्यता दिनुका साथै आन्तरिक पर्यटनलाई पर्यटन व्यवसायको उपक्षेत्रका रूपमा अघि बढाइने उल्लेख छ ।

एयर एसियाको जिएसए विवादमा

नयाँ पत्रिका

काठमाडौं, २४ जेठ

जुन पहिलो सातादेखि नेपालमा उडान भर्ने घोषणा गरेको मलेसियाको बजेट एयरलाइन्स एयर एसियाको नेपालका लागि जनरल सेल्स एजेन्ट -जिएसए) नियुक्ति विवादमा परेको छ । दुई कम्पनीले जिएसएको दाबी गरेपछि विवाद उत्पन्न भएको हो ।

आफूले प्रयोग गर्दै आएको जिएसए अधिकार विनासूचना अर्को कम्पनीलाई दिइएको भन्दै मल्टिनेसनल बिज कम्पनी नेपालले पर्यटन मन्त्रालयमा उजुरी दिएपछि विवाद बाहिर आएको हो ।

यसअघि कम्पनीले अफ लाइन एयरलाइन्सका रूपमा एयर एसियाको टिकट बेच्दै आएको थियो । सन् २००६ देखि नै जिएसएका रूपमा काम गरिरहेको भन्दै कम्पनीले अधिकार आफूले नै पाउनुपर्ने माग मन्त्रालयसमक्ष राखेको छ । अर्को कम्पनीलाई जिएसए नियुक्त गरिए त्यसको क्षतिपूर्ति पाउनुपर्ने माग कम्पनीको छ ।

मल्टिनेसनल बिजका प्रबन्ध निर्देशक डिआर सुवेदीले इन्सेन्टिभ ट्राभल्सले गलत प्रचार गरेको दाबी गर्दै एयर एसियाले कुनै कम्पनीलाई जिएसए नतोकेको जानकारी दिए । इन्सेन्टिभले गलत प्रचार गरेको दाबी गर्दै उनले एयर एसिया तत्काल नेपाल आउने सम्भावना नरहेको बताए । चार्टर्ड फ्लाइटका लागि पहल गरिरहेको उनको भनाइ छ ।

पर्यटन मन्त्रालयका सहसचिव सुरेश आचार्यले मल्टिनेसनल बिज कम्पनीको उजुरी प्राप्त भएकाले त्यसबारे मलेसियाको नागरिक उड्डयन विभागसँग जानकारी मागिने बताए । 'यथार्थ के हो, सम्बन्धित निकायसँग जानकारी माग्छौँ,' उनले भने । नयाँ नियुक्त गरिएको भनिएको कम्पनीसँग जिएसए अनुमतिपत्र मागिने उनले बताए । जिएसएका रूपमा काम गरिरहेको एजेन्सीलाई हटाएर नयाँ आउन चाहे नयाँले पुरानोको क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने व्यवस्था रहेको उनको भनाइ छ ।

इन्सेन्टिभ ट्राभल्स एन्ड टुर्सले एयर एसियाले १ वर्षअघि नै जिएसए नियुक्त गरिसकेको दाबी गरेको छ । कम्पनीले यसअघि जुन पहिलो साता एयर एसियाका प्रतिनिधि नेपाल आउने र जिएसएको सम्झौता हुने बताएको थियो । इन्सेन्टिभ ट्राभल्सका प्रबन्ध निर्देशक विजय नेपालले आगामी साता एयर एसियासँग जिएसए सम्झौता हुने जानकारी दिए । एयर एसियाले सर्तसहितको सम्झौताको मस्यौदा पठाएको र कम्पनीले त्यसको अध्ययन गरिरहेको उनले बताए । 'जुनभरमा प्रक्रिया पूरा भई जुलाईदेखि उडान सुरु हुन्छ,' उनले भने । त्यसका लागि कम्पनीका कार्यकारी प्रमुख हरिमान लामा मलेसियामा रहेको जानकारी उनले दिए ।

कुनै पनि नेपाली ट्राभल एजेन्सीले विदेशी विमान कम्पनीको जिएसएका रूपमा काम गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणमा व्यापारिक योजना तथा सम्झौतासहित प्रस्ताव बुझाउनुपर्छ । तर, इन्सेन्टिभले हालसम्म त्यस्तो प्रस्ताव नबुझाएको प्राधिकरणले जनाएको छ । विदेशी एयरलाइन्सको जिएसए लिन चाहने एजेन्ट प्राधिकरणमा दर्ता भएको हुनुपर्ने प्रावधान छ ।

जिएसए विवादकै कारण जुन पहिलो सातादेखि हुने भनिएको एयर एसियाको नेपाल उडान पछि सर्दै आएको छ । एयर एसियाले जुन पहिलो सातादेखि उडान गर्ने घोषणा इन्सेन्टिभले गरेको थियो । सबै प्रक्रिया पूरा गरी जुलाई पहिलो सातादेखि उडान सुरु हुने महाप्रबन्धक नेपालले दाबी गरेका छन् ।

एयर एसियाले काठमाडांै-क्वालालम्पुर उडान १६ हजार रुपैयाँमा गर्ने बताएको छ । हाल नेपाल वायुसेवा निगमले सो सेक्टरमा १८ हजार रुपैयाँ भाडा लिँदै आएको छ । मलेसियाको यातायात व्यवस्था मन्त्रालय र नागरिक उड्डयन विभागले नेपालमा साताको चारपटक उडान गर्ने अनुमति दिइसकेको दाबी कम्पनीको छ । तत्कालका लागि सातामा दुई उडान भर्ने तयारी भइरहेको इन्सेन्टिभको भनाइ छ । मलेसियाबाट अनुमति लिइसके पनि कम्पनीले नेपाल सरकारको स्वीकृति लिएको छैन । विदेशी एयरलाइन्सको जिएसए विवाद मन्त्रालयसम्म पुगेको यो पहिलो घटना हो । यसअघि त्यस्तो विवाद मन्त्रालयसम्म आइपुगेको थिएन ।

यसैबीच नेपालका लागि मलेसियन राजदूत इलान कोभान कोलान्डाभेलुले एयर एसिया नेपालमा उडान गर्न तयार रहेको बताएका छन् । प्रधानमन्त्री झलनाथ खनालसँगको बिदाई भेटमा उनले एयर एसियाको विशेष चासो लुम्बिनीमा रहेको जानकारी दिए । आगामी शनिबार आफ्नो कार्यकाल सकेर मलेसिया जाने तयारीमा रहेका कोलान्डाभेलुले एयर एसियालाई नेपाल भित्र्याउने प्रयास गरिरहेको बताएका थिए ।

विमानस्थलमा दुई उपचार केन्द्र

नयाँ पत्रिका
काठमाडौं, २२ जेठ
त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलमा आन्तरिक तथा वाह्य पर्यटकका लागी दुइ छुट्टाछुट्टै प्राथमिक उपचार कक्ष सञ्चालनमा आएका छन् । नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलले अन्तराष्ट्रिय टर्मिनल भवनमा र काठमाडौं मेडिकल कलेजले आन्तरिक टर्मिनल भवनमा उपचार कक्षको शुरुवात गरेका हुन् ।

हवाइ यात्रा गर्ने पर्यटकका लागि आवश्यक प्राथमिक तथा आकस्मिक स्वास्थ्य उपचार सेवा प्रदान गर्न उपचार कक्ष सञ्चालनमा ल्याइएको हो । दुवै उपचार कक्षको आइतवार पर्यटन तथा नागरिक उड्यन मन्त्री खड्गबहादुर विश्वकर्माले उद्घाटन गरे । उपचार कक्ष सञ्चालन गर्ने सम्बन्धमा अस्पताल र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणविच हालै सम्झौता भएको थियो । सम्झौता अनुसार प्राधिकरणले अस्पताललाइ विमानस्थल भित्र स्थान उपलब्ध गराएको छ भने अस्पतालले यसवापत यात्रुलाइ निःशुल्क आकस्मिक स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउनेछ ।

उपचार कक्ष उद्घाटन गर्दै मन्त्री विश्वकर्माले अस्पतालको तत्परताबाट हवाइ यात्रुलाइ ठूलो राहत पुग्ने भन्दै सेवाको गुणस्तरमा कमी आउन नदिन आग्रह गरे । विमानस्थलमा अन्तरराष्ट्रिय स्तरका पर्यटकीय सेवा सुविधा थप्न सरकार प्रयासरत भएको उनले बताए ।
उपचार कक्षमार्फत् पर्यटकका लागि आवश्यक प्राथमिक तथा आकस्मिक स्वास्थ्य उपचार सेवा प्रदान गरिने अस्तिाल प्रशासनले जनाएको छ । प्राथमिक तथा आकस्मिक स्वास्थ्य सेवाका अतिरिक्त निःशुल्क एम्बुलेन्स सेवा समेत उपलब्ध हुनेछ । क्लिनिकमा एक चिकित्सक र एक नर्सिङ्ग स्टाफ रहनेछन् भने बुथ बिहान ७ बजेदेखि रात्रि ११ बजेसम्म चालु रहनेछ ।
नर्भिकका अध्यक्ष बसन्तकुमार चौधरीले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत उपचार कक्ष खोलिएको बताउदै पर्यटन बर्षको पर्यटनका लागि सँगसँगै नारामा अस्पचताल पनि सहभागि भएको बताए ।